เส้นทางตามรอยทวารดี มีดี ต้องโชว์
dot dot


free counters


เส้นทางตามรอยทวารดี

ดินแดนแห่งอาณาจักรทวารวดีนั้นได้ใช้เหตุผลของตำแหน่งที่ตั้งอาณาจักรตามบันทึกจีนกับอายุของบันทึก(1) และอายุของงานศิลปกรรมที่ตรงกัน  อาณาจักรทวารวดีจึงกลายเป็นอาณาจักรแรกในดินแดนไทย กำหนดอายุตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 12 ลงมาถึงพุทธศตวรรษที่ 16

ภาพจำลองการก่อสร้างของสมัยทวารวดี ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ อู่ทอง

อาณาจักรทวารวดี เป็นที่น่าเชื่อถือขึ้นอีกเมื่อพบเหรียญเงิน 2 เหรียญ มีจารึกภาษาสันสกฤตอายุราวพุทธศตวรรษที่ 13 จากเมืองนครปฐมโบราณ  มีข้อความว่า ศรีทวารวดีศวรปุณยะ ซึ่งแปลได้ว่า บุญกุศลของพระราชาแห่งศรีทวารวดี หรือ บุญของผู้เป็นเจ้าแห่งศรีทวารวดี หรือ พระเจ้าศรีทวารวดีผู้มีบุญอันประเสริฐ อาณาจักรทวารวดีจึงเป็นที่ยอมรับกันทั่วไปว่ามีอยู่จริง และยังเชื่อกันอีกด้วยว่าเมืองนครปฐมโบราณน่าจะเป็นศูนย์กลางหรือเมืองหลวงของอาณาจักร (แต่ปัจจุบันพบเหรียญลักษณะคล้ายกันอีก 2 เหรียญ ที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี และที่อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี ความสำคัญของเมืองนครปฐมจึงเปลี่ยนไป) แต่ขณะเดียวกันนักวิชาการบางท่านก็เชื่อว่าอำเภออู่ทอง หรืออาจเป็นจังหวัดลพบุรี ที่น่าจะเป็นเมืองหลวงมากกว่ากัน

อาณาจักรทวารวดี มีแหล่งชุมชนส่วนใหญ่อยู่ในภาคกลางของประเทศไทย แหล่งชุมชนของทวารวดีในภาคกลางที่สำรวจพบมีถึง 15 แห่ง  ทิศเหนือสุดจดจังหวัดพิจิตร    ทิศใต้จดจังหวัดเพชรบุรี เมืองที่กระจายห่างออกไปทางตอนเหนือ เช่น เมืองหริภุญชัย ในภาคเหนือ และเมืองฟ้าแดด-สูงยาง  ในจังหวัดกาฬสินธุ์  ทางภาคใต้ที่อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี

หลักฐานทางศิลปะที่เป็นสถาปัตยกรรม และประติมากรรม 

จำลองภาพการทำประติมากรรมธรรมจักร์ที่ตั้งบนเสาที่มีลวดลายสวยงาม

มีดังนี้ คือ เจดีย์วัดกู่กุด .ลำพูน ธรรมจักรและกวางหมอบ พบที่พระปฐมเจดีย์ .นครปฐม ศิลปะทวารวดี (... ที่ 13 – 14) พระพุทธรูปศิลปะทวารวดีอีกมากมาย ซึ่งมีลักษณะเด่นคือ ขมวดพระเกศาใหญ่  พระขนงเป็นสันนูนต่อกันคล้ายรูปปีกกา พระนาสิกแบน จีวรบางแนบจนเห็นท่อนพระองค์ รวมถึงเทวรูปในศาสนาพราหมณ์ด้วย แหล่งค้นพบภาคกลาง เช่น .นครปฐม .ราชบุรี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น .กาฬสินธุ์ และที่ภาคใต้เช่น .สุราษฎร์ธานี  .นครศรีธรรมราช ศิลปะแบบทวารวดีที่ค้นพบ มีลักษณะทางศิลปะที่มีแบบแผนของตัวเองโดยเฉพาะ

ในการเดินทางตามรอย ทวารวดี มีดี ต้องโชว์ ในครั้งนี้ ได้เดินทางในระหว่างวันที่ 18-21 กันยายน 2560  เป็นการตามรอยอารยะธรรมทวารวดีใน 4 เมืองใหญ่ภาคกลาง คือ เมืองอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมืองนครปฐม  จังหวัดนครปฐม เมืองคูบัว จังหวัดราชบุรี เมืองสิงห์ จังหวัดกาญจนบุรี

ศิลปกรรมและประติมากรรมทวารวดี ที่พบในจังหวัดนครปฐม

(ซ้าย) พระพุทธรูปปางแสดงธรรมที่พระปฐมเจดีย์ (ขวา) ธรรมจักร์ ศิลปะทวารวดีตอนต้น

Cr: https://th.wikipedia.org/wiki/ทวารวดี และ http://www.manager.co.th

พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ จังหวัดนครปฐม ได้มีการจัดแสดงเรื่องราวเสนอเรื่องราวด้านศาสนาและความเชื่อของชุมชนทวารวดีในนครปฐม สะท้อนผ่านงานศิลปกรรมประเภทต่างๆ โบราณวัตถุที่จัดแสดงในส่วนนี้ประกอบด้วย ชิ้นส่วนสถาปัตยกรรมและประติมากรรมประเภทต่างๆ เช่น พระพุทธรูป ภาพสลักเล่าเรื่องพุทธประวัติ ภาพปูนปั้นเรื่องชาดกประดับฐานเจดีย์และธรรมจักร โบราณสถานที่ยังคงปรากฏ เช่น วัดพระประโทณเจดีย์  วัดพระเมรุ วัดพระงาม และวัดดอนยายหอม เป็นต้น โบราณสถานที่ค้นพบล้วนฝีมือประณีตงดงาม มีเครื่องประดับร่างกายสตรีทำด้วยดีบุก เงิน และทอง มีรูปปูนปั้นชาวต่างประเทศ  ทำให้สันนิษฐานได้ว่าชาวทวารวดีมีการติดต่อกับประเทศอื่น เช่น จีน อินเดีย และอื่นๆ  ชิ้นงานศิลปะต่างๆ ขณะนี้เก็บไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระปฐมเจดีย์

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอู่ทอง  จังหวัดสุพรรณบุรี

(คลิกชมภาพโบราณวัตถุในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ อู่ทอง)

เป็นอีกแห่งหนึ่งที่มีการจัดแสดงเรื่องราวทวารวดี สะท้อนผ่านงานศิลปกรรมประเภทต่างๆ โบราณวัตถุที่จัดแสดงในส่วนนี้ประกอบด้วย ชิ้นส่วนสถาปัตยกรรมและประติมากรรมประเภทต่างๆ ทั้งยังมีแผนภูมิจำลองอาณาเขตเมืองและที่ตั้งโบราณสถานที่ทั้งในและนอกตัวเมืองอีกด้วย และมีวิทยากรที่บรรยายเรื่องราวของทวารวดีให้ฟัง ทั้งนี้หากมีการเดินทางไปเยี่ยมชมเป็นหมู่คณะสามารถติดต่อได้ล่วงหน้าอีกด้วย

ศาลาว่าการจังหวัดราชบุรีเดิม ได้จัดเป็นพิพิธภัณฑ์ราชบุรี (คลิกชมภาพโบราณวัตถุที่พิพิธภัณฑ์สภานแห่งชาติ ราชบุรี)

โบราณสถานบ้านคูบัว ตำบลคูบัว อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี ในสมัยทวารวดีของเมืองราชบุรีเราสามารถได้เรียนรู้ผ่านโบราณสถานเมืองโบราณบ้านคูบัว  ที่มีลักษณะแผนผังของเมืองนี้เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน วางตัวตามแนวเหนือ-ใต้ ขนาดกว้าง 800 เมตรและยาว 2,000 เมตร และมีลำน้ำไหลผ่านสองสาย คือ ห้วยคูบัวกับห้วยชินสีห์  สันนิษฐานว่าสถาปัตยกรรมในเมืองโบราณคูบัวนั้นได้รับอิทธิพลทางด้านศิลปะจากช่างสมัยราชวงศ์คุปตะ ประเทศอินเดีย  พบหลักฐานชี้ให้เห็นว่าพุทธศาสนาได้รุ่งเรืองในประเทศไทยมากว่า 1,000 ปีเลยทีเดียว ได้พบร่องรอยโบราณสถานมากกว่า 60 แห่ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นศาสนสถานทางพุทธศาสนา วัตถุที่ขุดค้นในเขตเมืองคูบัวนั้น เป็นประติมากรรมปูนปั้นและดินเผา ที่ใช้ประดับอาคาร เช่น พระพุทธรูป พระโพธิสัตว์ เทวดาหรือบุคคลชั้นสูง ฯลฯ นอกจากนี้ยังพบ เครื่องมือเครื่องใช้ เครื่องประดับต่างๆ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการทางเทคโนโลยีขั้นสูงในยุคนั้น สันนิษฐานว่าเมืองคูบัวเจริญรุ่งเรืองอยู่ในยุคทวารวดีราวพุทธศตวรรษที่ 11-16  โบราณวัตถุที่ค้นพบส่วนใหญ่ ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี และบางส่วนเก็บรักษาไว้ที่วัดโขลงสุวรรณคีรี

โบราณสถานและศิลปวัตถุที่แสดงหลักฐานชุมชนทวารวดีในจังหวัดกาญจนบุรี พงตึก

Cr: http://thailandtopvote.com

พงตึกเป็นชื่อของโบราณสถานที่ตั้งอยู่บนฝั่งขวาของแม่น้ำแม่กลอง อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี ที่เคยปรากฏชื่ออยู่ในนิราศพระแท่นดงรังของ พระสามเณรกลั่น ศิษย์ของสุนทรภู่ ต่อมาได้มีการขุดค้นตามหลักวิชาการโบราณคดี เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม .. 2470 และได้มีการนำโบราณวัตถุที่ชาวบ้านได้เก็บไปก่อนหน้านี้มาไว้ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ ซึ่งมีตั้งแต่พระพุทธรูปสำริด ถ้วยดินเผา ตะเกียงโรมันสำริด  

ในการขุดค้นครั้งนี้ พบซากอาคารขนาดเล็ก 2 แห่ง แห่งแรกเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาด 6 เมตรคูณ 6 เมตร สันนิษฐานว่าเป็นอาคารประกอบพิธีทางศาสนา และอาคารอีกแห่งหนึ่งตั้งอยู่บนฐานกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 9 เมตร สันนิษฐานว่าเป็นฐานของสถูป ฐานทั้งสองมีการประดับตกแต่งด้วยประติมากรรมลวดลายปูนปั้นอย่างสวยงาม และชิ้นส่วนเหล่านี้ได้นำมาเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติพระนคร ใกล้กันเป็นบริเวณที่เรียกว่าสวนกล้วยได้พบตะเกียงแบบโรมัน มีฐานอาคารกว้างด้านละ 8 เมตร ใกล้อาคารค้นพบชิ้นส่วนดอกไม้ทองเป็นแผ่นบางๆ และยังมีฐานทรงกลมเล็กๆ และฐานรูปอาคารสี่เหลี่ยมผืนผ้าในบริเวณใกล้เคียง

อีก 10 ปีต่อมาได้พบเทวรูปพระวิษณุศิลา ห่างจากอาคารกลุ่มที่ 2 ราว 200 เมตร องค์เทวรูปสูง 80 เซนติเมตร มีสี่กร ถือสังข์ จักร ดอกบัว และคฑา แบบอินเดีย ที่แปลกจากเทวรูปอื่น คือ ด้านบนพระเกศาทำเป็นรูปดอกบัวแทนที่จะครอบไว้ด้วยหมวกทรงกระบอก ลักษณะของภูษากำหนดได้ว่าอายุประมาณในช่วงพุทธศตวรรษที่ 13-14 เป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงว่าศาสนาพราหมณ์ได้ปรากฏในดินแดนแถบนี้ร่วมสมัยกับวัฒนธรรมทวารวดี และยังมีพระพุทธรูปที่ขุดพบบริเวณสวนกล้วยมีจีวรเป็นริ้ว จึงสรุปได้ว่าชุมชนนี้ได้ติดต่อค้าขายกับอินเดียมาตั้งสมัยอินโด-โรมัน และนับถือศาสนาพุทธเป็นหลัก โดยมีผู้นับถือพราหมณ์เจือปนอยู่บ้าง

แต่ด้วยศิลปวัตถุของพงตึกนั้นได้มีการนำไปเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑ์สถานพระนคร เสียเป็นส่วนใหญ่ การเดินทางครั้งนี่ทางคณะจึงเข้าเที่ยวชมที่ปราสาทเมืองสิงห์ ซึ่งเป็นมรดกของศิลปวัฒนธรรมสมัยลพบุรี(หรือขอมได้แผ่อำนาจเข้ามาหลังยุคทวาราดี)

ปราสาทเมืองสิงห์  จังหวัดกาญจนบุรีโบราณสถานที่อยู่ในยุคเชื่อมต่อจากทวารวดีและลพบุรี ที่เป็นผลจากการแผ่กระจายอำนาจของขอม โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่ลพบุรี (ชมอัลบั้มภาพปราสาทเมืองสิงห์)

        

(1)  ทวารวดี เป็นคำภาษาสันสกฤต  ที่รู้จักจากการบันทึกในปี .. 2427 โดยนายแซมมวล บีล ( Samuel Beel) ได้แปลงมาจากคำว่า โถโลโปตี้ (Tolopoti) ที่มีอ้างอยู่ในบันทึกของภิกษุจีนจิ้นฮง (Hiuantsang) ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12 กล่าวว่า โถโลโปตี เป็นชื่อของอาณาจักรหนึ่งตั้งอยู่ระหว่างอาณาจักรศรีเกษตร(ตั้งอยู่ในพม่าปัจจุบัน)  และอาณาจักรอิศานปุระ (ตั้งอยู่ในประเทศกัมพูชาปัจจุบัน) อาณาจักรทวารวดีตั้งอยู่ในดินแดนประเทศไทย(สยาม)ปัจจุบัน และยังสันนิษฐานคำอื่นๆที่มีสำเนียงคล้ายกันเช่น จวนโลโปติ (Tchouanlopoti) หรือ เชอโฮโปติ (Chohopoti) ว่าคืออาณาจักรทวารวดีด้วย 

ขอขอบคุณ สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดสุพรรณบุรี และ บริษัท ประชาคม มัลติมีเดีย จำกัด สำหรับการเดินทาง เส้นทางตามรอยทวารวดี มีดี ต้องโชว์ ในวันที่ 18-21 กันยนยน 2560







Copyright © 2010 All Rights Reserved.
ติดต่อ E-mail: dithichaya@yahoo.co.th โทร. 0891192600